27 Δεκεμβρίου
«Από τη φάτνη στο μαρτύριο –
η αγάπη που νικά το μίσος»
ΤΟΥ ΠΡΩΤ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΠΕΡΟΥΛΑΚΗ
Εισαγωγή – Η Εκκλησία δεν κατεβάζει τον πήχη
Μέσα στο λαμπρό φως των Χριστουγέννων, ενώ ακόμη αντηχούν στα αυτιά μας οι αγγελικές δοξολογίες και οι ύμνοι της ενανθρωπήσεως του Υιού του Θεού, η Εκκλησία μάς καλεί, αγαπητοί μου αδελφοί, σχεδόν αιφνιδιαστικά, να στραφούμε στο μαρτύριο.
Δύο ημέρες μετά την μεγάλη Δεσποτική εορτή των Χριστουγέννων, προβάλλει μπροστά μας τον Άγιο Πρωτομάρτυρα Στέφανο, τον πρώτο που σφράγισε με το αίμα του την πίστη του στον γεννηθέντα Χριστό.
Η Εκκλησία δεν το κάνει αυτό για να σκοτεινιάσει τη χαρά των Χριστουγέννων, αλλά για να μας δείξει ότι η Γέννηση του Χριστού δεν είναι απλώς ένα συγκινητικό γεγονός· είναι μια πρόσκληση ζωής, που φτάνει μέχρι την απόλυτη θυσία και την τέλεια αγάπη.
Ποιος είναι ο Άγιος Στέφανος – ο πρώτος καρπός της Εκκλησίας
Ο Άγιος Στέφανος δεν ήταν Απόστολος, ούτε ανήκε στον στενό κύκλο των Δώδεκα. Ήταν ένας από τους επτά διακόνους, άνθρωπος της διακονίας, της ταπεινής προσφοράς, της φροντίδας των χηρών και των αδυνάτων.
Η Αγία Γραφή τον χαρακτηρίζει: «πλήρης πίστεως καὶ Πνεύματος Ἁγίου» (Πρ. 6, 5), δηλαδή «γεμάτος πίστη και Άγιο Πνεύμα». Δεν είναι τυχαίο. Το μαρτύριο δεν γεννιέται από φανατισμό, αλλά από γεμάτη καρδιά. Ο Στέφανος πρώτα γέμισε από Χριστό και μετά μπόρεσε να σταθεί μπροστά στο μίσος, χωρίς μίσος.
Η θεολογία του μαρτυρίου – τι σημαίνει να πεθαίνεις για τον Χριστό
Το μαρτύριο στην Εκκλησία δεν είναι αυτοσκοπός. Δεν είναι ηρωισμός ούτε ιδεολογική σύγκρουση. Είναι μαρτυρία – αποκάλυψη της αλήθειας. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει: «Οὐχ ὁ θάνατος ποιεῖ τὸν μάρτυρα, ἀλλ᾿ ἡ αἰτία τοῦ θανάτου» (Εἰς τὸν Ἅγιον Στέφανον) δηλαδή «Δεν κάνει τον άνθρωπο μάρτυρα ο θάνατος, αλλά ο λόγος για τον οποίο πεθαίνει».
Ο Στέφανος δεν πέθανε επειδή αντιστάθηκε σε ανθρώπους, αλλά επειδή μαρτύρησε τον Χριστό. Και αυτό έχει τεράστια σημασία και για τη δική μας εποχή.
«Θεωρῶ τοὺς οὐρανούς ἀνεῳγμένους» – η θεοπτία του μάρτυρα
Τη στιγμή του μαρτυρίου του, ο Στέφανος βλέπει αυτό που κανείς άλλος δεν βλέπει: «Ἰδοὺ θεωρῶ τοὺς οὐρανούς ἀνεῳγμένους καὶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐστῶτα ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ» (Πρ. 7, 56), δηλαδή «Νά, βλέπω τους ουρανούς ανοιχτούς και τον Υιό του Ανθρώπου να στέκεται στα δεξιά του Θεού».
Ο Χριστός, που γεννήθηκε ταπεινά στη φάτνη, στέκεται όρθιος για να υποδεχθεί τον πρώτο Του μάρτυρα. Η φάτνη οδηγεί στον ουρανό. Τα Χριστούγεννα δεν τελειώνουν στο συναίσθημα, αλλά ολοκληρώνονται στη δόξα.
Η κορυφή του μαρτυρίου: η συγχώρηση
Το συγκλονιστικότερο στοιχείο του Αγίου Στεφάνου δεν είναι ο λιθοβολισμός του, αλλά η προσευχή του: «Κύριε, μὴ στήσῃς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην» (Πρ. 7, 60), δηλαδή «Κύριε, μην τους καταλογίσεις αυτή την αμαρτία».
Εδώ ο Στέφανος γίνεται αληθινός μαθητής του Χριστού, γιατί επαναλαμβάνει τα λόγια του Σταυρού. Η συγχώρηση είναι το πιο δύσκολο μαρτύριο. Και είναι αυτό που λείπει περισσότερο από τη σύγχρονη ζωή.
Ο Άγιος Στέφανος και ο σύγχρονος άνθρωπος
Σήμερα δεν μας λιθοβολούν με πέτρες. Μας λιθοβολούν με:
Ο Άγιος Στέφανος και η οικογένεια
Η οικογένεια είναι ο πρώτος χώρος μαρτυρίας. Εκεί μαθαίνουμε:
Υμνολογία της εορτής – η φωνή της Εκκλησίας
Η Εκκλησία ψάλλει για τον Άγιο Στέφανο: «Χθὲς ὁ Δεσπότης ἡμῶν ἐσαρκώθη, σήμερον ὁ δοῦλος λιθοβολεῖται», δηλαδή «Χθες σαρκώθηκε ο Δεσπότης μας, σήμερα λιθοβολείται ο δούλος Του».
Μέσα σε μία φράση συνοψίζεται όλο το μυστήριο της πίστης μας: ο Θεός γίνεται άνθρωπος, για να μάθει ο άνθρωπος να γίνεται άγιος.
Επίλογος – Από τη φάτνη στη ζωή μας
Αδελφοί μου,
Ας μην αφήσουμε τα Χριστούγεννα να περάσουν χωρίς καρπό. Ο Άγιος Στέφανος μάς δείχνει ότι η αληθινή χαρά δεν είναι χωρίς πόνο, αλλά ο πόνος που φωτίζεται από την αγάπη του Χριστού.
Ας ζητήσουμε τη χάρη να γίνουμε και εμείς μάρτυρες – όχι με το αίμα μας, αλλά με τη ζωή μας, με τη συγχώρηση, με την πίστη, με την αγάπη. Αμήν.
Μέσα στο λαμπρό φως των Χριστουγέννων, ενώ ακόμη αντηχούν στα αυτιά μας οι αγγελικές δοξολογίες και οι ύμνοι της ενανθρωπήσεως του Υιού του Θεού, η Εκκλησία μάς καλεί, αγαπητοί μου αδελφοί, σχεδόν αιφνιδιαστικά, να στραφούμε στο μαρτύριο.
Δύο ημέρες μετά την μεγάλη Δεσποτική εορτή των Χριστουγέννων, προβάλλει μπροστά μας τον Άγιο Πρωτομάρτυρα Στέφανο, τον πρώτο που σφράγισε με το αίμα του την πίστη του στον γεννηθέντα Χριστό.
Η Εκκλησία δεν το κάνει αυτό για να σκοτεινιάσει τη χαρά των Χριστουγέννων, αλλά για να μας δείξει ότι η Γέννηση του Χριστού δεν είναι απλώς ένα συγκινητικό γεγονός· είναι μια πρόσκληση ζωής, που φτάνει μέχρι την απόλυτη θυσία και την τέλεια αγάπη.
Ποιος είναι ο Άγιος Στέφανος – ο πρώτος καρπός της Εκκλησίας
Ο Άγιος Στέφανος δεν ήταν Απόστολος, ούτε ανήκε στον στενό κύκλο των Δώδεκα. Ήταν ένας από τους επτά διακόνους, άνθρωπος της διακονίας, της ταπεινής προσφοράς, της φροντίδας των χηρών και των αδυνάτων.
Η Αγία Γραφή τον χαρακτηρίζει: «πλήρης πίστεως καὶ Πνεύματος Ἁγίου» (Πρ. 6, 5), δηλαδή «γεμάτος πίστη και Άγιο Πνεύμα». Δεν είναι τυχαίο. Το μαρτύριο δεν γεννιέται από φανατισμό, αλλά από γεμάτη καρδιά. Ο Στέφανος πρώτα γέμισε από Χριστό και μετά μπόρεσε να σταθεί μπροστά στο μίσος, χωρίς μίσος.
Η θεολογία του μαρτυρίου – τι σημαίνει να πεθαίνεις για τον Χριστό
Το μαρτύριο στην Εκκλησία δεν είναι αυτοσκοπός. Δεν είναι ηρωισμός ούτε ιδεολογική σύγκρουση. Είναι μαρτυρία – αποκάλυψη της αλήθειας. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει: «Οὐχ ὁ θάνατος ποιεῖ τὸν μάρτυρα, ἀλλ᾿ ἡ αἰτία τοῦ θανάτου» (Εἰς τὸν Ἅγιον Στέφανον) δηλαδή «Δεν κάνει τον άνθρωπο μάρτυρα ο θάνατος, αλλά ο λόγος για τον οποίο πεθαίνει».
Ο Στέφανος δεν πέθανε επειδή αντιστάθηκε σε ανθρώπους, αλλά επειδή μαρτύρησε τον Χριστό. Και αυτό έχει τεράστια σημασία και για τη δική μας εποχή.
«Θεωρῶ τοὺς οὐρανούς ἀνεῳγμένους» – η θεοπτία του μάρτυρα
Τη στιγμή του μαρτυρίου του, ο Στέφανος βλέπει αυτό που κανείς άλλος δεν βλέπει: «Ἰδοὺ θεωρῶ τοὺς οὐρανούς ἀνεῳγμένους καὶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐστῶτα ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ» (Πρ. 7, 56), δηλαδή «Νά, βλέπω τους ουρανούς ανοιχτούς και τον Υιό του Ανθρώπου να στέκεται στα δεξιά του Θεού».
Ο Χριστός, που γεννήθηκε ταπεινά στη φάτνη, στέκεται όρθιος για να υποδεχθεί τον πρώτο Του μάρτυρα. Η φάτνη οδηγεί στον ουρανό. Τα Χριστούγεννα δεν τελειώνουν στο συναίσθημα, αλλά ολοκληρώνονται στη δόξα.
Η κορυφή του μαρτυρίου: η συγχώρηση
Το συγκλονιστικότερο στοιχείο του Αγίου Στεφάνου δεν είναι ο λιθοβολισμός του, αλλά η προσευχή του: «Κύριε, μὴ στήσῃς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην» (Πρ. 7, 60), δηλαδή «Κύριε, μην τους καταλογίσεις αυτή την αμαρτία».
Εδώ ο Στέφανος γίνεται αληθινός μαθητής του Χριστού, γιατί επαναλαμβάνει τα λόγια του Σταυρού. Η συγχώρηση είναι το πιο δύσκολο μαρτύριο. Και είναι αυτό που λείπει περισσότερο από τη σύγχρονη ζωή.
Ο Άγιος Στέφανος και ο σύγχρονος άνθρωπος
Σήμερα δεν μας λιθοβολούν με πέτρες. Μας λιθοβολούν με:
- λόγια,
- απαξίωση,
- ειρωνεία,
- αδικία,
- μοναξιά.
Ο Άγιος Στέφανος και η οικογένεια
Η οικογένεια είναι ο πρώτος χώρος μαρτυρίας. Εκεί μαθαίνουμε:
- να αντέχουμε,
- να συγχωρούμε,
- να προσφέρουμε χωρίς ανταπόδοση.
Υμνολογία της εορτής – η φωνή της Εκκλησίας
Η Εκκλησία ψάλλει για τον Άγιο Στέφανο: «Χθὲς ὁ Δεσπότης ἡμῶν ἐσαρκώθη, σήμερον ὁ δοῦλος λιθοβολεῖται», δηλαδή «Χθες σαρκώθηκε ο Δεσπότης μας, σήμερα λιθοβολείται ο δούλος Του».
Μέσα σε μία φράση συνοψίζεται όλο το μυστήριο της πίστης μας: ο Θεός γίνεται άνθρωπος, για να μάθει ο άνθρωπος να γίνεται άγιος.
Επίλογος – Από τη φάτνη στη ζωή μας
Αδελφοί μου,
Ας μην αφήσουμε τα Χριστούγεννα να περάσουν χωρίς καρπό. Ο Άγιος Στέφανος μάς δείχνει ότι η αληθινή χαρά δεν είναι χωρίς πόνο, αλλά ο πόνος που φωτίζεται από την αγάπη του Χριστού.
Ας ζητήσουμε τη χάρη να γίνουμε και εμείς μάρτυρες – όχι με το αίμα μας, αλλά με τη ζωή μας, με τη συγχώρηση, με την πίστη, με την αγάπη. Αμήν.