Ο ΠΡΩΤΟΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ ΔΗΣΣΟΣ
(έφυγε ο φύλακας του Ταξιάρχη‧ τον κάλεσε ο Ίδιος για αιώνια συνάντηση μαζί του)
Γράφει: Ο π. Ευάγγελος Παχυγιαννάκης
Πρωτοπρεσβ. του Οικουμενικού Θρόνου.
01 Ιουλίου 2026
Πρωτοπρεσβ. του Οικουμενικού Θρόνου.
01 Ιουλίου 2026
Με πολλή θλίψη πληροφορήθηκα την εκδημία εκ της παρούσης ζωής (της ενθαδικής και πρόσκαιρης) προς την άλλη ζωή, την ατελεύτητη και αιώνια, του επιστήθιου φίλου, αδελφού και συμπάρεδρου στο θυσιαστήριο του Κυρίου, Πρωτοπρεσβυτέρου Ευστράτιου Δήσσου. Είναι τόση η θλίψη μου που απλά μετριάζεται από το ότι εγνώριζα τον άνδρα, τον στοχαστή, τον ερωτευμένο με την ιερωσύνη όχι ως επάγγελμα, αλλ’ ως διακονία εις τύπον Χριστού.
Τον γνώριζα από τα πρώτα χρόνια των σπουδών μας στην Εκκλησιαστική Σχολή Λαμίας, που μας ένωσε ο ίδιος πόθος, η ίδια φλόγα, το ίδιο όραμα, όταν καθόμαστε στο ίδιο θρανίο από το έτος 1956 ως το έτος της αποφοιτήσεώς μας το 1960. Σ’ αυτές τις αίθουσες, της τροφού εκείνης μητέρας Εκκλησιαστκής Σχολής, τις γερασμένες από τα ιστορικά παθήματα των καιρών, που φρόντιζε πεισματικά να μας κρατήσει στην αγκαλιά της κι έθρεφε το κορμί μας με τα ψίχουλα της μεταπολεμικής λιτότητος και την ψυχή μας με το ψωμί της αψίκορης νιότης για μάθηση και προσπέλαση στην χώρα της μεταφυσικής αγωνίας και της θεολογικής πληρότητας. Πόσες βραδιές δεν ξενυχτίσαμε στην μικρή υπόγεια αίθουσα 2 ½ Χ 3, διαβάζοντας, αναπληρώνοντας τη χαμένη διδασκαλία, δουλεύοντας στο μεροκάματο, και πάντα πρώτοι!
Και είναι τόσο σημαντικό για έναν που φεύγει από κοντά σου τόσο ξαφνικά, να σε αφήνει ολομόναχο από πρόσωπα και μνήμες που έχτισες μαζί με τόσους άλλους συνοδίτες έναν κόσμο ιδανικό και πρωτόγνωρο. Πώς να παλέψεις με τόσες βαριές θύμησες και μνήμες; Την προηγούμενη Κυριακή (28 Ιουνίου) το απόγευμα μιλούσαμε τόση ώρα και χαιρόμουνα μαζί του την υπέροχη οικογενειακή του συντροφιά με τα παιδιά και τα εγγόνια του στη θάλασσα, ό,τι θέλει κανείς για να χορτάσει σε τούτη την φευγαλέα ζωή. Το πρωί της ίδιας ημέρας μου έστειλε το τελευταίο δώρο του: Ένα ασημένιο σπαθί του Ταξιάρχη, που το προσκυνήσαμε προς ευλογίαν, με τους συνεφημερίους μας, Βασίλειο και Νεκτάριο, στην Αγία Τριάδα! Μετά δύο ημέρες πληροφορήθηκα, στον εσπερινό των Αγίων Αναργύρων, την μετάσταση του αγαπημένου μου στη απέραντη ακύμαντη θάλασσα της αιωνιότητος.
Από τότε κάνω ένα σεργιάνι χαρμολύπης, πικρών και γλυκών αναμνήσεων με τον αγαπημένο μου Φίλο. Οι τότε αναμνήσεις πικρές, στο Τούρκικο Σαράι, που στεγαζόταν η Εκκλησιαστική Σχολή. Στα 1821 πρέπει να ήταν το Σαράι του Χαλήμπεη, Βοεβόδα της Λαμίας, δηλαδή Φρουράρχου της πόλεως. Εκεί, που όποιος διάβασε Παπαδιαμάντη, μπορεί να παραπεμφθεί άνετα και στης «Κοκόνας το σπίτι». Και κάτω στο σκοτεινό υπόγειο παρέμεινε κρατούμενος, μετά την «Αλαμάνα» ο Αθανάσιος Διάκος. Πάνω στη μεγάλη σάλα που χρησιμοποιούνταν για θάλαμος των μαθητών, πρέπει να έγινε η δίκη του Διάκου, με συνοπτικές διαδικασίες.
Εκεί σ’ αυτό το φορτισμένο από ιστορικές πολλών λογιών θύμισες, μάθαμε τα ιερά Γράμματα που τότε δεν ήταν μόνο ιερά, αλλά και ρωμαίικα, ελληνικά, γεμάτα Χριστό και Πατρίδα. Και, δόξα στον Μεγαλοδύναμο, όλα αυτά τα όνειρα που υφαίναμε τότε στον καμβά της προσωπικής μας ευθύνης, πραγματώθηκαν κατά κάποιον τρόπο εκεί όπου η θεία πρόνοια έταξε τον καθένα μας να διακονήσει τον Θεό και τον συνάνθρωπο. Βέβαια, πολλά από αυτά τα όνειρά μας έμειναν ανεκπλήρωτα, όπως αυτό: «ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΚΑΙ ΖΩΣΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑ», αλλά αυτό φαίνεται να πραγματωθεί και αν πραγματωθεί, κάποτε...
Ο αδελφός Ευστράτιος, χειροτονημένος το 1966 (εγώ το 1963), ετάχθη παρά τον πλευρόν του Ταξιάρχη, από τις 7 Ιουνίου 1970. Από τότε συν -έδεσε τη ζωή του με το Προσκύνημα του Ταξιάρχη, που το ανέδειξε σε παγκόσμιο Προσκύνημα. Αλλά ο Ταξιάρχης ευλόγησε την εσωτερική κλίση και θερμή πίστη του ενθουσιώδους και ταπεινού ιερέως, ώστε επαύξησε τα ιερά χαρίσματά του, επλούτισε και πραγματοποίησε τα όνειρα που κάναμε τότε, ως εκκολαπτόμενοι διάκονοι της ιερατικής κλήσεως. Αυτά τα όνειρα και οι ελπίδες που βρήκαν την εφαρμογή τους στο θυσιαστήριο και στην τράπεζα της προσφοράς των ενδεών αδελφών μας.
Έγγαμος, ο πατήρ Ευστράτιος, τρίτεκνος και με εγγόνια, ανέπτυξε σημαντικό φιλανθρωπικό έργο, ιδρύοντας τη Στέγη Αγάπης και το Γηροκομείο για την ανακούφιση και υποστήριξη των πενήτων και απορριμμένων αδελφών του Κυρίου. Η ευλογημένη σύζυγός του Ελένη, που πρόωρα έφυγε από κοντά του, στάθηκε πραγματική διάκονος στο πλευρό του ιερέως συζύγου της. Και δεν υπάρχει καλύτερη ευλογία για έναν ιερέα, από μια σεμνή και αφοσιωμένη πρεσβυτέρα. Η αείμνηστη πρεσβυτέρα του πατρός Ευστρατίου, μαγείρευε καθημερνά και ο στοργικός πατέρας διαμοίραζε τον επιούσιον άρτον στους έχοντας ανάγκη συνανθρώπους. Η φιλανθρωπία προς πάντας υπήρξεν υποδειγματική και κανένας δεν έφευγε από κοντά τους απαράκλητος.
Αγαπημένε μου, πάτερ Ευστράτιε, τώρα που ασπάζομαι αμφιπαρίως (κατά την προσφιλή έκφραση του καθηγητή μας Παπακωνσταντίνου) τον Φίλον, χωρίς να τον αποχαιρετάω, γιατί η ελπίδα της συναντήσεώς μας είναι πιο ισχυρή από την ώρα του αποχωρισμού, απευθύνοντάς σου έστω και νοερώς τον τελευταίον ασπασμόν, ενθυμούμαι μετά βαθυτάτης συγκινήσεως τις δύσκολες, αλλά τις σημαντικές ώρες των σχολικών μας χρόνων. Τότε που κρυβόταν πίσω από κάθε σκέψη μας, μια θέληση, μια επιμονή, ένας σκοπός, ένα όνειρο, ένα ερωτηματικό, αν κάποτε θα μπορούσαν όλα αυτά τα δυναμικά, τα θεία και ουράνια πράγματα να πραγματοποιηθούν μέσα στον χρόνο. Και, όμως, η πίστη μας ήταν τόσο δυνατή, που ο Θεός μας αξίωσε «και πλείονα εκείνων». Τότε αρχίζαμε δειλά - δειλά το περπάτημά μας στον δρόμο της ευκλεούς διακονίας μας μόνο με την καρδιά γεμάτη από τον πλούτον των ευγενών συναισθημάτων του πόθου για ιερωσύνη όχι για πλουτισμόν υλικών αγαθών, αλλά για το σύναγμα γνώσεως, σοφίας, αρετής, ήθους και διακονίας. Έτσι και τώρα, που φεύγομε χορτάτοι από προσφορά και ζωντανή ξανά την ελπίδα με ένα μεγάλο ευχαριστώ στο στόμα και στην καρδιά προς τον παντοδύναμο και πολυεύσπλαχνο Κύριο, προσμένοντας την αντάμωση μέσα στην αγκαλιά Εκείνου, που εκ νεότητος ποθήσαμε. Καλή συνάντηση, αδελφέ μου, στους κόλπους της αιωνίου Αγάπης. Αμήν!
Ευάγγελος Παχυγιαννάκης
Πρωτοπρεσβύτερος
Του Οικουμενικού Θρόνου
Άγιος Νικόλαος Κρήτης
Τον γνώριζα από τα πρώτα χρόνια των σπουδών μας στην Εκκλησιαστική Σχολή Λαμίας, που μας ένωσε ο ίδιος πόθος, η ίδια φλόγα, το ίδιο όραμα, όταν καθόμαστε στο ίδιο θρανίο από το έτος 1956 ως το έτος της αποφοιτήσεώς μας το 1960. Σ’ αυτές τις αίθουσες, της τροφού εκείνης μητέρας Εκκλησιαστκής Σχολής, τις γερασμένες από τα ιστορικά παθήματα των καιρών, που φρόντιζε πεισματικά να μας κρατήσει στην αγκαλιά της κι έθρεφε το κορμί μας με τα ψίχουλα της μεταπολεμικής λιτότητος και την ψυχή μας με το ψωμί της αψίκορης νιότης για μάθηση και προσπέλαση στην χώρα της μεταφυσικής αγωνίας και της θεολογικής πληρότητας. Πόσες βραδιές δεν ξενυχτίσαμε στην μικρή υπόγεια αίθουσα 2 ½ Χ 3, διαβάζοντας, αναπληρώνοντας τη χαμένη διδασκαλία, δουλεύοντας στο μεροκάματο, και πάντα πρώτοι!
Και είναι τόσο σημαντικό για έναν που φεύγει από κοντά σου τόσο ξαφνικά, να σε αφήνει ολομόναχο από πρόσωπα και μνήμες που έχτισες μαζί με τόσους άλλους συνοδίτες έναν κόσμο ιδανικό και πρωτόγνωρο. Πώς να παλέψεις με τόσες βαριές θύμησες και μνήμες; Την προηγούμενη Κυριακή (28 Ιουνίου) το απόγευμα μιλούσαμε τόση ώρα και χαιρόμουνα μαζί του την υπέροχη οικογενειακή του συντροφιά με τα παιδιά και τα εγγόνια του στη θάλασσα, ό,τι θέλει κανείς για να χορτάσει σε τούτη την φευγαλέα ζωή. Το πρωί της ίδιας ημέρας μου έστειλε το τελευταίο δώρο του: Ένα ασημένιο σπαθί του Ταξιάρχη, που το προσκυνήσαμε προς ευλογίαν, με τους συνεφημερίους μας, Βασίλειο και Νεκτάριο, στην Αγία Τριάδα! Μετά δύο ημέρες πληροφορήθηκα, στον εσπερινό των Αγίων Αναργύρων, την μετάσταση του αγαπημένου μου στη απέραντη ακύμαντη θάλασσα της αιωνιότητος.
Από τότε κάνω ένα σεργιάνι χαρμολύπης, πικρών και γλυκών αναμνήσεων με τον αγαπημένο μου Φίλο. Οι τότε αναμνήσεις πικρές, στο Τούρκικο Σαράι, που στεγαζόταν η Εκκλησιαστική Σχολή. Στα 1821 πρέπει να ήταν το Σαράι του Χαλήμπεη, Βοεβόδα της Λαμίας, δηλαδή Φρουράρχου της πόλεως. Εκεί, που όποιος διάβασε Παπαδιαμάντη, μπορεί να παραπεμφθεί άνετα και στης «Κοκόνας το σπίτι». Και κάτω στο σκοτεινό υπόγειο παρέμεινε κρατούμενος, μετά την «Αλαμάνα» ο Αθανάσιος Διάκος. Πάνω στη μεγάλη σάλα που χρησιμοποιούνταν για θάλαμος των μαθητών, πρέπει να έγινε η δίκη του Διάκου, με συνοπτικές διαδικασίες.
Εκεί σ’ αυτό το φορτισμένο από ιστορικές πολλών λογιών θύμισες, μάθαμε τα ιερά Γράμματα που τότε δεν ήταν μόνο ιερά, αλλά και ρωμαίικα, ελληνικά, γεμάτα Χριστό και Πατρίδα. Και, δόξα στον Μεγαλοδύναμο, όλα αυτά τα όνειρα που υφαίναμε τότε στον καμβά της προσωπικής μας ευθύνης, πραγματώθηκαν κατά κάποιον τρόπο εκεί όπου η θεία πρόνοια έταξε τον καθένα μας να διακονήσει τον Θεό και τον συνάνθρωπο. Βέβαια, πολλά από αυτά τα όνειρά μας έμειναν ανεκπλήρωτα, όπως αυτό: «ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΚΑΙ ΖΩΣΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑ», αλλά αυτό φαίνεται να πραγματωθεί και αν πραγματωθεί, κάποτε...
Ο αδελφός Ευστράτιος, χειροτονημένος το 1966 (εγώ το 1963), ετάχθη παρά τον πλευρόν του Ταξιάρχη, από τις 7 Ιουνίου 1970. Από τότε συν -έδεσε τη ζωή του με το Προσκύνημα του Ταξιάρχη, που το ανέδειξε σε παγκόσμιο Προσκύνημα. Αλλά ο Ταξιάρχης ευλόγησε την εσωτερική κλίση και θερμή πίστη του ενθουσιώδους και ταπεινού ιερέως, ώστε επαύξησε τα ιερά χαρίσματά του, επλούτισε και πραγματοποίησε τα όνειρα που κάναμε τότε, ως εκκολαπτόμενοι διάκονοι της ιερατικής κλήσεως. Αυτά τα όνειρα και οι ελπίδες που βρήκαν την εφαρμογή τους στο θυσιαστήριο και στην τράπεζα της προσφοράς των ενδεών αδελφών μας.
Έγγαμος, ο πατήρ Ευστράτιος, τρίτεκνος και με εγγόνια, ανέπτυξε σημαντικό φιλανθρωπικό έργο, ιδρύοντας τη Στέγη Αγάπης και το Γηροκομείο για την ανακούφιση και υποστήριξη των πενήτων και απορριμμένων αδελφών του Κυρίου. Η ευλογημένη σύζυγός του Ελένη, που πρόωρα έφυγε από κοντά του, στάθηκε πραγματική διάκονος στο πλευρό του ιερέως συζύγου της. Και δεν υπάρχει καλύτερη ευλογία για έναν ιερέα, από μια σεμνή και αφοσιωμένη πρεσβυτέρα. Η αείμνηστη πρεσβυτέρα του πατρός Ευστρατίου, μαγείρευε καθημερνά και ο στοργικός πατέρας διαμοίραζε τον επιούσιον άρτον στους έχοντας ανάγκη συνανθρώπους. Η φιλανθρωπία προς πάντας υπήρξεν υποδειγματική και κανένας δεν έφευγε από κοντά τους απαράκλητος.
Αγαπημένε μου, πάτερ Ευστράτιε, τώρα που ασπάζομαι αμφιπαρίως (κατά την προσφιλή έκφραση του καθηγητή μας Παπακωνσταντίνου) τον Φίλον, χωρίς να τον αποχαιρετάω, γιατί η ελπίδα της συναντήσεώς μας είναι πιο ισχυρή από την ώρα του αποχωρισμού, απευθύνοντάς σου έστω και νοερώς τον τελευταίον ασπασμόν, ενθυμούμαι μετά βαθυτάτης συγκινήσεως τις δύσκολες, αλλά τις σημαντικές ώρες των σχολικών μας χρόνων. Τότε που κρυβόταν πίσω από κάθε σκέψη μας, μια θέληση, μια επιμονή, ένας σκοπός, ένα όνειρο, ένα ερωτηματικό, αν κάποτε θα μπορούσαν όλα αυτά τα δυναμικά, τα θεία και ουράνια πράγματα να πραγματοποιηθούν μέσα στον χρόνο. Και, όμως, η πίστη μας ήταν τόσο δυνατή, που ο Θεός μας αξίωσε «και πλείονα εκείνων». Τότε αρχίζαμε δειλά - δειλά το περπάτημά μας στον δρόμο της ευκλεούς διακονίας μας μόνο με την καρδιά γεμάτη από τον πλούτον των ευγενών συναισθημάτων του πόθου για ιερωσύνη όχι για πλουτισμόν υλικών αγαθών, αλλά για το σύναγμα γνώσεως, σοφίας, αρετής, ήθους και διακονίας. Έτσι και τώρα, που φεύγομε χορτάτοι από προσφορά και ζωντανή ξανά την ελπίδα με ένα μεγάλο ευχαριστώ στο στόμα και στην καρδιά προς τον παντοδύναμο και πολυεύσπλαχνο Κύριο, προσμένοντας την αντάμωση μέσα στην αγκαλιά Εκείνου, που εκ νεότητος ποθήσαμε. Καλή συνάντηση, αδελφέ μου, στους κόλπους της αιωνίου Αγάπης. Αμήν!
Ευάγγελος Παχυγιαννάκης
Πρωτοπρεσβύτερος
Του Οικουμενικού Θρόνου
Άγιος Νικόλαος Κρήτης
Ιερός Ναός Αγίας Τριάδος Αγίου Νικολάου Κρήτης