Ομιλία για την εορτή του Αγίου Μεγαλομάρτυρος και Ιαματικού Παντελεήμονος
«Η θεραπεία που γεννιέται από την αγάπη του Χριστού» «Δωρεὰν ἐλάβετε, δωρεὰν δότε»
(Ματθ. 10, 8)
Του Πρωτ. Βασιλείου Περουλάκη Προϊσταμένου Ι. Ν. Αγίας Τριάδος
26 Ιουλίου 2026
Η Εκκλησία μας πανηγυρίζει σήμερα τη μνήμη ενός από τους πιο αγαπητούς Αγίους της Ορθοδοξίας, του Αγίου Μεγαλομάρτυρος και Ιαματικού Παντελεήμονος. Το όνομά του είναι γνωστό σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας. Αναρίθμητοι ναοί είναι αφιερωμένοι στη χάρη του, χιλιάδες άνθρωποι φέρουν το όνομά του και αμέτρητοι πιστοί καταφεύγουν καθημερινά στις πρεσβείες του, ζητώντας την ίαση του σώματος και της ψυχής.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο λαός μας τον αποκαλεί «Ιαματικό». Δεν θεραπεύει μόνο τις ασθένειες του σώματος. Πάνω απ' όλα οδηγεί τον άνθρωπο στον μεγάλο Ιατρό των ψυχών και των σωμάτων, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Γιατί κάθε θαύμα των Αγίων έχει έναν σκοπό: να φανερώσει την αγάπη και τη δύναμη του Θεού.
Ο Άγιος Παντελεήμων γεννήθηκε στη Νικομήδεια από πατέρα ειδωλολάτρη και μητέρα χριστιανή, την Αγία Ευβούλη. Από τη μητέρα του γνώρισε τα πρώτα σπέρματα της πίστεως, ενώ από τον πατέρα του οδηγήθηκε στις σπουδές της ιατρικής. Ήταν νέος, ευφυής και ιδιαίτερα χαρισματικός. Όλα προμήνυαν μια λαμπρή σταδιοδρομία. Η ανθρώπινη σοφία όμως δεν αρκούσε για να γεμίσει την καρδιά του. Εκείνη βρήκε την πληρότητά της όταν γνώρισε τον Χριστό μέσα από τη διδασκαλία του πρεσβυτέρου Ερμολάου.
Η στιγμή εκείνη άλλαξε ολόκληρη τη ζωή του. Κατάλαβε ότι η επιστήμη είναι πολύτιμο δώρο του Θεού, αλλά όταν συνοδεύεται από την πίστη και την αγάπη γίνεται πραγματική διακονία του ανθρώπου. Από τότε ο νεαρός ιατρός δεν θεράπευε μόνο με τις γνώσεις του, αλλά με τη δύναμη του Χριστού. Προσευχόταν, παρηγορούσε, ενίσχυε και υπηρετούσε κάθε άνθρωπο χωρίς να κάνει διακρίσεις.
Το Ευαγγέλιο μας παρουσιάζει τον ίδιο τον Χριστό να θεραπεύει αδιάκοπα τους πονεμένους ανθρώπους. Αγγίζει τους λεπρούς, ανοίγει τα μάτια των τυφλών, σηκώνει τους παραλύτους, ανασταίνει τους νεκρούς. Δεν βλέπει απλώς την ασθένεια· βλέπει τον άνθρωπο. Δεν θεραπεύει μόνο το σώμα· αγγίζει ολόκληρη την ύπαρξη. Αυτή ακριβώς την αγάπη έγινε φορέας και ο Άγιος Παντελεήμων.
Η μεγαλύτερη ασθένεια της εποχής μας, όμως, δεν είναι πάντοτε σωματική. Ζούμε σε μια εποχή που προοδεύει εντυπωσιακά η ιατρική επιστήμη, όμως την ίδια στιγμή αυξάνονται η μοναξιά, η ανασφάλεια, η κατάθλιψη, οι κρίσεις πανικού, η απελπισία και ο φόβος. Ο άνθρωπος διαθέτει περισσότερα μέσα για να παρατείνει τη ζωή του, αλλά πολλές φορές δυσκολεύεται να βρει λόγο για να τη ζήσει.
Πόσοι άνθρωποι σήμερα κυκλοφορούν με ένα χαμόγελο στα χείλη, ενώ μέσα τους κρύβουν πληγές που κανείς δεν γνωρίζει! Πόσοι ηλικιωμένοι αισθάνονται ότι δεν τους χρειάζεται κανείς! Πόσοι νέοι μεγαλώνουν χωρίς ελπίδα, αναζητώντας αγάπη σε έναν κόσμο που συχνά προσφέρει μόνο προσωρινές απολαύσεις! Πόσες οικογένειες δοκιμάζονται από ασθένειες, οικονομικές δυσκολίες, διαφωνίες και απογοητεύσεις!
Μπροστά σε όλα αυτά, ο Άγιος Παντελεήμων μας θυμίζει ότι καμία θεραπεία δεν είναι ολοκληρωμένη όταν λείπει η αγάπη. Ο άνθρωπος δεν χρειάζεται μόνο φάρμακα· χρειάζεται έναν άνθρωπο να τον ακούσει, να του κρατήσει το χέρι, να του δώσει ελπίδα, να του θυμίσει ότι ο Θεός δεν τον εγκατέλειψε ποτέ.
Ο Άγιος θεράπευε δωρεάν. Δεν υπολόγιζε χρήματα ούτε ανταλλάγματα. Είχε ακούσει τον λόγο του Κυρίου: «Δωρεὰν ἐλάβετε, δωρεὰν δότε». Ό,τι είχε λάβει από τον Θεό το προσέφερε με χαρά στους ανθρώπους. Η αγάπη του δεν είχε όρια. Δεν ρωτούσε ποιος είναι πλούσιος ή φτωχός, γνωστός ή άγνωστος. Έβλεπε σε κάθε πρόσωπο την εικόνα του Θεού.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο μήνυμα για τη σύγχρονη κοινωνία μας. Η αληθινή αγάπη δεν μετριέται με λόγια, αλλά με πράξεις. Δεν αρκεί να συγκινούμαστε μπροστά στον πόνο του άλλου· χρειάζεται να γινόμαστε οι ίδιοι χέρια του Θεού που θα τον ανακουφίσουν.
Αυτόν ακριβώς τον δρόμο προσπαθεί να ακολουθεί και η ενορία μας. Δεν τιμούμε τον Άγιο Παντελεήμονα μόνο με ύμνους, λιτανείες και πανηγύρεις. Τον τιμούμε όταν συνεχίζουμε το έργο της αγάπης του.
Με ιδιαίτερη συγκίνηση ευχαριστούμε τον Θεό γιατί υπό τη σκέπη του Αγίου λειτουργεί η Μονάδα Φροντίδος Ηλικιωμένων «Άγιος Παντελεήμων», ένας χώρος όπου οι ηλικιωμένοι αδελφοί μας δεν αντιμετωπίζονται ως αριθμοί ούτε ως άνθρωποι που ολοκλήρωσαν την προσφορά τους στη ζωή. Είναι πρόσωπα ιερά, εικόνες του Θεού, που αξίζουν σεβασμό, φροντίδα, αξιοπρέπεια και αγάπη.
Κάθε ημέρα οι άνθρωποί μας προσφέρουν με θυσιαστικό πνεύμα τις υπηρεσίες τους, όχι μόνο καλύπτοντας τις σωματικές ανάγκες των φιλοξενουμένων, αλλά κυρίως χαρίζοντάς τους χαμόγελο, συντροφιά, ελπίδα και ανθρώπινη ζεστασιά. Γιατί πολλές φορές το πιο αποτελεσματικό φάρμακο δεν βρίσκεται σε ένα κουτί, αλλά σε έναν καλό λόγο, σε μια αγκαλιά, σε μια προσευχή, σε μια παρουσία που λέει στον άλλο: «Δεν είσαι μόνος».
Παράλληλα, η ενορία μας συνεχίζει καθημερινά, με τη χάρη του Θεού και τη στήριξη πολλών ευαίσθητων ανθρώπων, το έργο της αγάπης προς τους δοκιμαζόμενους αδελφούς μας. Περισσότεροι από σαράντα συνάνθρωποί μας λαμβάνουν καθημερινά το φαγητό τους. Ίσως κάποιοι να βλέπουν απλώς ένα πιάτο φαγητό. Η Εκκλησία, όμως, βλέπει κάτι πολύ περισσότερο. Βλέπει τον ίδιο τον Χριστό, ο οποίος είπε: «ἐπείνασα, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν». Κάθε μερίδα που προσφέρεται, κάθε χέρι που απλώνεται για να βοηθήσει, κάθε δωρεά, μικρή ή μεγάλη, γίνεται μια σιωπηλή προσευχή και μια ζωντανή μαρτυρία του Ευαγγελίου.
Ο Άγιος Παντελεήμων μάς καλεί σήμερα να γίνουμε και εμείς θεραπευτές. Όχι όλοι με την επιστήμη της ιατρικής, αλλά όλοι με την επιστήμη της αγάπης. Μπορούμε να θεραπεύσουμε μια πληγωμένη καρδιά με έναν λόγο παρηγοριάς. Μπορούμε να θεραπεύσουμε μια μοναξιά με μια επίσκεψη. Μπορούμε να θεραπεύσουμε μια απελπισία με μια προσευχή. Μπορούμε να θεραπεύσουμε μια οικογένεια με τη συγχώρηση. Μπορούμε να θεραπεύσουμε έναν άνθρωπο όταν του χαρίσουμε τον χρόνο μας, την προσοχή μας και την αγάπη μας.
Σήμερα έχουμε ανάγκη από περισσότερους ανθρώπους που θα νοιάζονται. Η τεχνολογία μάς επιτρέπει να επικοινωνούμε με ολόκληρο τον κόσμο, όμως πολλές φορές δεν γνωρίζουμε τον πόνο του ανθρώπου που κατοικεί δίπλα μας. Οι οθόνες πολλαπλασιάστηκαν, αλλά οι προσωπικές συναντήσεις λιγόστεψαν. Οι πληροφορίες αυξήθηκαν, αλλά η συμπόνια συχνά μειώθηκε.
Ο Άγιος Παντελεήμων μάς καλεί να ξαναμάθουμε να βλέπουμε τον άνθρωπο. Να σταματήσουμε για λίγο τον γρήγορο ρυθμό της ζωής μας και να αναρωτηθούμε: ποιος χρειάζεται σήμερα τη βοήθειά μου; Ποιος περιμένει ένα τηλεφώνημα; Ποιος περιμένει μια επίσκεψη; Ποιος περιμένει έναν λόγο ελπίδας;
Η αγιότητα δεν είναι κάτι μακρινό ούτε ακατόρθωτο. Αρχίζει από τις μικρές καθημερινές πράξεις αγάπης. Από το ποτήρι νερό που θα προσφέρουμε, από το χαμόγελο που θα χαρίσουμε, από τη συγγνώμη που θα δώσουμε, από την προσευχή που θα κάνουμε για έναν πονεμένο άνθρωπο.
Αδελφοί μου, ο Άγιος Παντελεήμων δεν έγινε μεγάλος επειδή ήταν σπουδαίος γιατρός. Έγινε μεγάλος επειδή είχε μεγάλη καρδιά. Επέτρεψε στον Χριστό να κατοικήσει μέσα του και έτσι έγινε όργανο της θείας αγάπης.
Ας τον παρακαλέσουμε σήμερα να πρεσβεύει για όλους τους ασθενείς, για τους ιατρούς και τους νοσηλευτές, για όσους υπηρετούν με αυταπάρνηση τον πάσχοντα άνθρωπο, για τους ηλικιωμένους της Μονάδας μας, για τους εθελοντές και τους ευεργέτες της, για όλους όσοι στηρίζουν το καθημερινό έργο της αγάπης και της σίτισης των εμπερίστατων αδελφών μας. Και ας ζητήσουμε να μας χαρίζει μια καρδιά γεμάτη έλεος, ώστε η ενορία μας να παραμένει πάντοτε μια μεγάλη οικογένεια, όπου κανείς δεν θα αισθάνεται εγκαταλελειμμένος και κανείς δεν θα στερείται την αγάπη του Χριστού.
Ας ευχηθούμε, με τις πρεσβείες του Αγίου Μεγαλομάρτυρος και Ιαματικού Παντελεήμονος, να θεραπεύει ο Κύριος τις πληγές της ψυχής και του σώματός μας, να ενδυναμώνει κάθε έργο αγάπης της Εκκλησίας Του και να μας αξιώνει να γίνουμε και εμείς μικροί διάκονοι του ελέους Του μέσα στον κόσμο. Τότε η ζωή μας θα γίνει ένα ζωντανό Ευαγγέλιο, μια συνεχής προσφορά προς τον συνάνθρωπο και μια δοξολογία προς τον Θεό, στον οποίο ανήκει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο λαός μας τον αποκαλεί «Ιαματικό». Δεν θεραπεύει μόνο τις ασθένειες του σώματος. Πάνω απ' όλα οδηγεί τον άνθρωπο στον μεγάλο Ιατρό των ψυχών και των σωμάτων, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Γιατί κάθε θαύμα των Αγίων έχει έναν σκοπό: να φανερώσει την αγάπη και τη δύναμη του Θεού.
Ο Άγιος Παντελεήμων γεννήθηκε στη Νικομήδεια από πατέρα ειδωλολάτρη και μητέρα χριστιανή, την Αγία Ευβούλη. Από τη μητέρα του γνώρισε τα πρώτα σπέρματα της πίστεως, ενώ από τον πατέρα του οδηγήθηκε στις σπουδές της ιατρικής. Ήταν νέος, ευφυής και ιδιαίτερα χαρισματικός. Όλα προμήνυαν μια λαμπρή σταδιοδρομία. Η ανθρώπινη σοφία όμως δεν αρκούσε για να γεμίσει την καρδιά του. Εκείνη βρήκε την πληρότητά της όταν γνώρισε τον Χριστό μέσα από τη διδασκαλία του πρεσβυτέρου Ερμολάου.
Η στιγμή εκείνη άλλαξε ολόκληρη τη ζωή του. Κατάλαβε ότι η επιστήμη είναι πολύτιμο δώρο του Θεού, αλλά όταν συνοδεύεται από την πίστη και την αγάπη γίνεται πραγματική διακονία του ανθρώπου. Από τότε ο νεαρός ιατρός δεν θεράπευε μόνο με τις γνώσεις του, αλλά με τη δύναμη του Χριστού. Προσευχόταν, παρηγορούσε, ενίσχυε και υπηρετούσε κάθε άνθρωπο χωρίς να κάνει διακρίσεις.
Το Ευαγγέλιο μας παρουσιάζει τον ίδιο τον Χριστό να θεραπεύει αδιάκοπα τους πονεμένους ανθρώπους. Αγγίζει τους λεπρούς, ανοίγει τα μάτια των τυφλών, σηκώνει τους παραλύτους, ανασταίνει τους νεκρούς. Δεν βλέπει απλώς την ασθένεια· βλέπει τον άνθρωπο. Δεν θεραπεύει μόνο το σώμα· αγγίζει ολόκληρη την ύπαρξη. Αυτή ακριβώς την αγάπη έγινε φορέας και ο Άγιος Παντελεήμων.
Η μεγαλύτερη ασθένεια της εποχής μας, όμως, δεν είναι πάντοτε σωματική. Ζούμε σε μια εποχή που προοδεύει εντυπωσιακά η ιατρική επιστήμη, όμως την ίδια στιγμή αυξάνονται η μοναξιά, η ανασφάλεια, η κατάθλιψη, οι κρίσεις πανικού, η απελπισία και ο φόβος. Ο άνθρωπος διαθέτει περισσότερα μέσα για να παρατείνει τη ζωή του, αλλά πολλές φορές δυσκολεύεται να βρει λόγο για να τη ζήσει.
Πόσοι άνθρωποι σήμερα κυκλοφορούν με ένα χαμόγελο στα χείλη, ενώ μέσα τους κρύβουν πληγές που κανείς δεν γνωρίζει! Πόσοι ηλικιωμένοι αισθάνονται ότι δεν τους χρειάζεται κανείς! Πόσοι νέοι μεγαλώνουν χωρίς ελπίδα, αναζητώντας αγάπη σε έναν κόσμο που συχνά προσφέρει μόνο προσωρινές απολαύσεις! Πόσες οικογένειες δοκιμάζονται από ασθένειες, οικονομικές δυσκολίες, διαφωνίες και απογοητεύσεις!
Μπροστά σε όλα αυτά, ο Άγιος Παντελεήμων μας θυμίζει ότι καμία θεραπεία δεν είναι ολοκληρωμένη όταν λείπει η αγάπη. Ο άνθρωπος δεν χρειάζεται μόνο φάρμακα· χρειάζεται έναν άνθρωπο να τον ακούσει, να του κρατήσει το χέρι, να του δώσει ελπίδα, να του θυμίσει ότι ο Θεός δεν τον εγκατέλειψε ποτέ.
Ο Άγιος θεράπευε δωρεάν. Δεν υπολόγιζε χρήματα ούτε ανταλλάγματα. Είχε ακούσει τον λόγο του Κυρίου: «Δωρεὰν ἐλάβετε, δωρεὰν δότε». Ό,τι είχε λάβει από τον Θεό το προσέφερε με χαρά στους ανθρώπους. Η αγάπη του δεν είχε όρια. Δεν ρωτούσε ποιος είναι πλούσιος ή φτωχός, γνωστός ή άγνωστος. Έβλεπε σε κάθε πρόσωπο την εικόνα του Θεού.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο μήνυμα για τη σύγχρονη κοινωνία μας. Η αληθινή αγάπη δεν μετριέται με λόγια, αλλά με πράξεις. Δεν αρκεί να συγκινούμαστε μπροστά στον πόνο του άλλου· χρειάζεται να γινόμαστε οι ίδιοι χέρια του Θεού που θα τον ανακουφίσουν.
Αυτόν ακριβώς τον δρόμο προσπαθεί να ακολουθεί και η ενορία μας. Δεν τιμούμε τον Άγιο Παντελεήμονα μόνο με ύμνους, λιτανείες και πανηγύρεις. Τον τιμούμε όταν συνεχίζουμε το έργο της αγάπης του.
Με ιδιαίτερη συγκίνηση ευχαριστούμε τον Θεό γιατί υπό τη σκέπη του Αγίου λειτουργεί η Μονάδα Φροντίδος Ηλικιωμένων «Άγιος Παντελεήμων», ένας χώρος όπου οι ηλικιωμένοι αδελφοί μας δεν αντιμετωπίζονται ως αριθμοί ούτε ως άνθρωποι που ολοκλήρωσαν την προσφορά τους στη ζωή. Είναι πρόσωπα ιερά, εικόνες του Θεού, που αξίζουν σεβασμό, φροντίδα, αξιοπρέπεια και αγάπη.
Κάθε ημέρα οι άνθρωποί μας προσφέρουν με θυσιαστικό πνεύμα τις υπηρεσίες τους, όχι μόνο καλύπτοντας τις σωματικές ανάγκες των φιλοξενουμένων, αλλά κυρίως χαρίζοντάς τους χαμόγελο, συντροφιά, ελπίδα και ανθρώπινη ζεστασιά. Γιατί πολλές φορές το πιο αποτελεσματικό φάρμακο δεν βρίσκεται σε ένα κουτί, αλλά σε έναν καλό λόγο, σε μια αγκαλιά, σε μια προσευχή, σε μια παρουσία που λέει στον άλλο: «Δεν είσαι μόνος».
Παράλληλα, η ενορία μας συνεχίζει καθημερινά, με τη χάρη του Θεού και τη στήριξη πολλών ευαίσθητων ανθρώπων, το έργο της αγάπης προς τους δοκιμαζόμενους αδελφούς μας. Περισσότεροι από σαράντα συνάνθρωποί μας λαμβάνουν καθημερινά το φαγητό τους. Ίσως κάποιοι να βλέπουν απλώς ένα πιάτο φαγητό. Η Εκκλησία, όμως, βλέπει κάτι πολύ περισσότερο. Βλέπει τον ίδιο τον Χριστό, ο οποίος είπε: «ἐπείνασα, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν». Κάθε μερίδα που προσφέρεται, κάθε χέρι που απλώνεται για να βοηθήσει, κάθε δωρεά, μικρή ή μεγάλη, γίνεται μια σιωπηλή προσευχή και μια ζωντανή μαρτυρία του Ευαγγελίου.
Ο Άγιος Παντελεήμων μάς καλεί σήμερα να γίνουμε και εμείς θεραπευτές. Όχι όλοι με την επιστήμη της ιατρικής, αλλά όλοι με την επιστήμη της αγάπης. Μπορούμε να θεραπεύσουμε μια πληγωμένη καρδιά με έναν λόγο παρηγοριάς. Μπορούμε να θεραπεύσουμε μια μοναξιά με μια επίσκεψη. Μπορούμε να θεραπεύσουμε μια απελπισία με μια προσευχή. Μπορούμε να θεραπεύσουμε μια οικογένεια με τη συγχώρηση. Μπορούμε να θεραπεύσουμε έναν άνθρωπο όταν του χαρίσουμε τον χρόνο μας, την προσοχή μας και την αγάπη μας.
Σήμερα έχουμε ανάγκη από περισσότερους ανθρώπους που θα νοιάζονται. Η τεχνολογία μάς επιτρέπει να επικοινωνούμε με ολόκληρο τον κόσμο, όμως πολλές φορές δεν γνωρίζουμε τον πόνο του ανθρώπου που κατοικεί δίπλα μας. Οι οθόνες πολλαπλασιάστηκαν, αλλά οι προσωπικές συναντήσεις λιγόστεψαν. Οι πληροφορίες αυξήθηκαν, αλλά η συμπόνια συχνά μειώθηκε.
Ο Άγιος Παντελεήμων μάς καλεί να ξαναμάθουμε να βλέπουμε τον άνθρωπο. Να σταματήσουμε για λίγο τον γρήγορο ρυθμό της ζωής μας και να αναρωτηθούμε: ποιος χρειάζεται σήμερα τη βοήθειά μου; Ποιος περιμένει ένα τηλεφώνημα; Ποιος περιμένει μια επίσκεψη; Ποιος περιμένει έναν λόγο ελπίδας;
Η αγιότητα δεν είναι κάτι μακρινό ούτε ακατόρθωτο. Αρχίζει από τις μικρές καθημερινές πράξεις αγάπης. Από το ποτήρι νερό που θα προσφέρουμε, από το χαμόγελο που θα χαρίσουμε, από τη συγγνώμη που θα δώσουμε, από την προσευχή που θα κάνουμε για έναν πονεμένο άνθρωπο.
Αδελφοί μου, ο Άγιος Παντελεήμων δεν έγινε μεγάλος επειδή ήταν σπουδαίος γιατρός. Έγινε μεγάλος επειδή είχε μεγάλη καρδιά. Επέτρεψε στον Χριστό να κατοικήσει μέσα του και έτσι έγινε όργανο της θείας αγάπης.
Ας τον παρακαλέσουμε σήμερα να πρεσβεύει για όλους τους ασθενείς, για τους ιατρούς και τους νοσηλευτές, για όσους υπηρετούν με αυταπάρνηση τον πάσχοντα άνθρωπο, για τους ηλικιωμένους της Μονάδας μας, για τους εθελοντές και τους ευεργέτες της, για όλους όσοι στηρίζουν το καθημερινό έργο της αγάπης και της σίτισης των εμπερίστατων αδελφών μας. Και ας ζητήσουμε να μας χαρίζει μια καρδιά γεμάτη έλεος, ώστε η ενορία μας να παραμένει πάντοτε μια μεγάλη οικογένεια, όπου κανείς δεν θα αισθάνεται εγκαταλελειμμένος και κανείς δεν θα στερείται την αγάπη του Χριστού.
Ας ευχηθούμε, με τις πρεσβείες του Αγίου Μεγαλομάρτυρος και Ιαματικού Παντελεήμονος, να θεραπεύει ο Κύριος τις πληγές της ψυχής και του σώματός μας, να ενδυναμώνει κάθε έργο αγάπης της Εκκλησίας Του και να μας αξιώνει να γίνουμε και εμείς μικροί διάκονοι του ελέους Του μέσα στον κόσμο. Τότε η ζωή μας θα γίνει ένα ζωντανό Ευαγγέλιο, μια συνεχής προσφορά προς τον συνάνθρωπο και μια δοξολογία προς τον Θεό, στον οποίο ανήκει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.